Milutin Milanković za decu i odrasle

milankovic1-future

Astronom, geofizičar, klimatolog, matematičar, inženjer pronalazač, doktor tehnike, univerzitetski profesor, književnik…Sve je to bio Milutin Milanković, jedan od naših najvećih naučnika. Mnogo toga o njegovom životu i delu moći će da čuju mališani koji u subotu (2. novembra) odu u Madlenijanum, gde će (na maloj sceni) biti izveden specijalan program prilagođen deci do 12 godina. Ulaz je slobodan.

 

 

U istom pozorištu će 23. novembra biti izvedena premijera biografske muzičke drame “Milanković”. Tekst je napisala Vasilija Antonijević, a kompozitor je Vera Milanković (potomak iste porodice iz koje je i Milutin). U režiji Aleksandra Nikolića publika će moći da vidi Nebojšu Dugalića u naslovnoj ulozi, a pored njega još i glumce Dubravku Kovjanić i Andriju Daničića, kao i kompozitora Veru Milanković kao pijanistu. Ovaj intrigantan komad sa elementima fantastike u vizuelnom smislu će oblikovati Kosta Bunuševac, istovremeno kao scenograf i kostimograf.

milankovic-vebJedan krater na Mesecu, jedan na Marsu i jedan planetoid nazvani su njegovim imenom

Milutin Milanković, rođen u Dalju 1879. godine, bavio se krucijalnim kosmičkim i ljudskim pitanjima, suncem i ledom, od čijeg međusobnog odnosa zavisi pojava i opstanak života u svemiru. U skromnim uslovima, uz pomoć papira i olovke, matematički je objasnio uzroke, nastanak i trajanje ledenih doba na Zemlji, dokazao vezu između nebeske mehanike i klime na Zemlji, postavio teoriju pomeranja severnog Zemljinog pola.
Osim toga, Milanković je tvorac dosad najpreciznijeg kalendara, u kojem je kalendarska godina svega 2 sekunde duža od sadašnje tropske godine. Ovaj kalendar zvanično je prihvaćen na Vaseljenskom saboru u Carigradu 1923. godine, ali nikada nije primijenjen u praksi.
Kao i svi vizionari, Milanković nije doživio da njegove teorije steknu punu afirmaciju. Tek od 1976. godine kada su emprijska istraživanja dokazala preciznost Milankovićevih teorija, njegov ugled u svetskoj nauci vrtoglavo raste.
Milutina Milankovića svetska nauka uvrstila je među 5 najvećih naučnika 20. veka, a NASA među 15 najvećih naučnika svih vremena koji su se bavili planetom Zemljom.
Jedan krater na Mesecu, jedan na Marsu i jedan planetoid nazvani su njegovim imenom.
Umro je u Beogradu 12. decembra 1958. godine, a po vlastitoj želji, njegovi posmrtni ostaci preneseni su u Dalj 1966. godine.

 

2 komentara za Milutin Milanković za decu i odrasle

  • Rada Ilić  kaže:

    Rada Ilić, književnica

    Premijera
    „MILANKOVIĆ“ ─ svetlost na sceni Madlenijanuma

    Vita mutatur, non tolittur! ─ život se ne uništava, nego preobražava, kaže latinska sentenca! Je li život san koji se pamti a smrt „san bez snova“ kad se, kako kaže Sokrat, mirno spava i ništa ne sanja? Opipljivost života nas zbunjuje jer pojmimo gubitke i dobitke, ali smrt šta je? Zaborav? Pitanje je oduvek… i ne bez razloga baš u ovom momentu, upravo posle premijere muzičke drame „Milanković“ na posebno adaptiranoj Velikoj sceni Madlenijanuma.
    Već početna scena, prva slika, pitanje upućeno Milankoviću (a negde u pozadini i svima nama), pojavnost Milankovića kao „Kraljević Marko po drugi put među Srbima“, s izvesnom dozom blage satirične vizije ─ upravo podstiču razrešenje dilema s početka ovog prikaza. Otuda otprve nadire pojačanost pažnje ne samo za ličnost i gorostasno delo Milutina Milankovića, već i za umetnički metod njegovog „razotkrivanja“. Kao da su se udružile više sile da (mu) obnove pamćenje, da ga povrate, da ga vaskrsnu ─ a nesvakidašnji rediteljski postupak kao da je bio jedino moguć da se obelodani sve činjenje i nečinjenje, sav smisao i besmisao onoga što je propratilo ovog srpskog naučnog genija za života.
    Sofisticiranosti scenografije, uz vizuelno oblikovanje „osunčavanja“, i kostimografije Koste Bunuševca, uz asistenciju Marine Danilović, svakako je doprinela ideja dramskog pisca Vasilije Antonijević da se, oslanjajući se na sve dostupne izvore, spoje na izgled nespojivi ─ nauka i umetnost, nebo i Zemlja, vreme prošlo, sadašnje i buduće. U razigranoj i umetnički funkcionalnoj igri karata, učestvuje i publika, otvarajući nova poglavlja, crtice iz života naučnika o kojem doskora, premda je na Nasinoj listi petnaest najznačajnijih naučnika sveta, naš čovek nije ništa ni čuo ni znao!
    Složen i pretežak zadatak su imali pisac i režiser Aleksandar Nikolić da u jednosatnom okviru obuhvate najbitnije iz života Milankovića i da kombinujući ispovedni prosede pun reminiscencija na prohujale vekove, na bitne istorijske tačke i filozofskih razmišljanja ─ izatkaju dramsko tkivo i načine dinamičnu i uzbudljivu muzičku dramu.
    U ritmu kakvog muzičkog kanona, najsličnijeg onom u ogledalu, ovde pitanja imaju ulogu vodećeg naratora a slede ga odgovori, ili je, po pravilu nepisanog naučnog kontrapunkta, planetarno višeglasje našlo svoje mesto u komadu, pokazavši da su prostorni i vremenski intervali vrlo bliski muzičkim. A potom, tu je i vrlo stvaran potomak velikog naučnika, pijanistkinja Vera Milanković, koja kruži oko „Kanona osunčavanja“ svojom muzikom, koja nosi nešto od naučnikove blagorodnosti i topline ─ pa kao da sadrži i usredsređuje se na već postojeće kanone u kojima se svaki sledeći modulira po određenom krugu, noseći pri tom rotaciju, revoluciju ili precesiju…
    Teško je izrazom lica i govorom uhvatiti intuiciju, Milankovićev pogled u zvezde odmalena, razumeti dokaz njegovog kreda da su nebeski događaji pravi uzrok svega što se na Zemlji dešava, naći svoj odraz u svemu što teži toj večnoj inteligenciji, tim pre što je po definiciji muzička drama jedinstvo muzičke i dramske radnje. Razrađena a sužena biografija je postavljena u jedan neprekidan muzičko-dramski tok, s opravdanom iznenadnom pauzom u prelomnom trenutku karakterizacije Milankovićevog života i rada, (ne)vrednovanja njega samog.
    Muzički i dramski elementi su vagnerovski pomešani. Radnja je ispraćena raspoloživim umetničkim sredstvima ─ glumom, klavirom, pesmom, igrom i dokumentarnim filmskim prilozima i scenskim dekorom i kostimografijom ─ sve u funkciji drame. Ideje režisera i Milankovića su se negde dodirnule: u onoj tački sveukupne povezanosti i slivanja prema jedinstvenoj svesti o kojoj je govorio Milanković i po onoj predanosti poslu koja je naučnika nosila celog života, kao „zakonita žena“…
    U unutarnjem velikog naučnika nema nesporazuma, strasti i povišenih tonova, traumatični događaji se odvijaju u spoljašnjem, mimo njega ─ a tom utisku su doprineli i s lakoćom izneli ponekad zamršenu dramu svestrani umetnici.
    Nebojša Dugalić, spoj intuitivnog umetnika raskošne kontemplativnosti i imaginacije, kojem nijedna sfera ljudskog postojanja ─ i šire ─ nije strana ni daleka, otelotvorio je Milankovića svojom stabilnom i potpunom izvođačkom posvećenošću; dakle, glavni akter je na sceni donosilac svetlosti jednog velikog i u svemu izuzetnog naučnika.
    Temperamentnim, na momente žestokim nastupom, scenu su oživeli veoma daroviti glumci Andrija Daničić i Dubravka Kovjanić, za priliku svojevrsni iluzionisti i nosioci čudesnih otelotvorenja emocija, likova, sećanja. Osim glumačke virtuoznosti, publici su predstavili i svoje vokalne darove.

Postavite komentar